• Iwan Gunawan, Witjak Widi Cahya @ SIPFest 2016
  • Suwardi
  • Kande ©
  • Indische Party © Oleh Arya  Rinaldo
  • Senyawa ©Guswib
  • DJ Bayu
  • ©Rahayu Supanggah
  • © Jogja Hip Hop Foundation
  • Filastine ©Julieta Feroz
  • Moondog © Stefan Pedersen
  • Aural Archipelago
  • Tesla Manaf © Refa Adiredja

Muziek en contrasten

Description
Informations

Curatoren Ubiet Raseuki & Bart Barendregt

We kunnen het niet hebben over de Indonesische muziek zonder te beginnen met de gamelan, de meest emblematische vertegenwoordiger ervan. Het woord gamelan is afgeleid van het Javaanse gamel (hamer) en verwijst zowel naar het muziekgenre als naar het eigenlijke orkest. Dat bestaat uit gongs, metallofonen, trommels en allerhande andere slaginstrumenten, aangevuld met fluiten, snaarinstrumenten of zelfs stemmen. De instrumenten van een orkest mogen slechts door één smid worden gemaakt en het geheel wordt beschouwd als een uniek en ondeelbaar instrument. Zo is het totaal ondenkbaar om de gong van een gamelan te gebruiken om in een andere te gaan spelen. 

De gamelan heeft de westerse en internationale muziek sterk beïnvloed. Onder andere Debussy, Satie, Britten en Glass inspireerden zich op de klanken en ritmes ervan. Sonic Youth gebruikte de gamelan in het lied “She Is not Alone” en hij duikt ook vaak op in de soundtrack van films, zoals in Akira. Vandaag heeft de gamelan nog niets van zijn frisheid en relevantie verloren: muzikanten blijven nieuwe instrumenten uitvinden, soms zelfs op basis van elektriciteit of magnetische golven. Het repertorium ontwikkelt zich steeds verder, met hedendaagse en experimentele composities.

Voor een uitgebreide focus hebben niet minder dan vier legendes van de Javaanse en Balinese gamelan, zowel traditionele als hedendaagse, de uitnodiging van EUROPALIA aanvaard om te getuigen van de enorme diversiteit: A. L. Suwardi, I Wayan Gde Yudane, Rahayu Supanggah en Iwan Gunawan. De laatste werkt mee aan een absoluut uniek project van het festival: Moondog for Gamelan. In samenwerking met Stefan Lakatos zal hij met zijn ensemble de muziek spelen van de legendarische Amerikaanse componist Moondog, op een gamelan die speciaal voor deze gelegenheid is gemaakt. 

De traditionele muziek van Indonesië beperkt zich natuurlijk niet tot gamelan. Elk eiland en elke regio heeft zijn eigen stijlen, instrumenten en klankkleur. Papoea-zang, die dateert van voor de komst van de Austronesiërs in Indonesië, wordt beschouwd als een van de oudste muziekvormen die vandaag nog bestaan, ook al werd hij in de 19de eeuw sterk beïnvloed door de invoering van christelijke hymnes en Polynesische muziek. Voor het project Voices of Papua komen zangers en muzikanten speciaal uit Papoea om hun indrukwekkende zang voor te stellen, iets wat zelden gehoord wordt in het buitenland. Ook op het menu: een duo van fluit en zang van de Minangkabau (Sumatra), een ensemble van slag- en blaasinstrumenten van de Toba Bataks, batti-batti van Selayar en nog vele andere te ontdekken parels.

Indonesië bezit een heel rijke scene van hip hopjazz, metal en elektronische muziek, die meer bekendheid verdient. De muzikanten die EUROPALIA uitnodigde, zijn het neusje van de zalm in hun genre en hebben een enorme fanbase in eigen land. Velen van hen hebben westerse muziekstijlen overgenomen die ze echter omvormen door de toevoeging van traditionele Indonesische elementen. Daardoor krijgt hun muziek een nieuwe, originele en fascinerende identiteit. 

De toonaangevende metalgroep Karinding Attack begeleidt zijn best ruige liedjes met traditionele bamboe-instrumenten zoals mondharpen, xylofoons en bizarre slaginstrumenten (zelf beschrijven ze hun muziek als heavy bamboo). Het duo Senyawa, in geen enkele categorie onder te brengen, combineert de klank van door hen zelf bedachte instrumenten (gemaakt uit landbouwmateriaal) met geschreeuw, keelzang, respiratie en woest gegrom, aangevuld met breekbare en introverte traditionele melodieën. De Balinese DJ Dea Barandana zweept de zaal op met zijn zonnige sets  die een vlotte mix brengen van tropische disco, obscure grooves en Indonesische elektronische muziek. De groep Wayang Hip Hop baseerde zijn visuele en geluidsidentiteit dan weer op het schaduwpoppentheater van Java en speelt tegelijkertijd schokkende en meeslepende rap.

Het programma bereikt een hoogtepunt met een onstuimige avond in Les Brigittines. De rockgroep Indische Party, een hommagegroep rond Dara Puspita (aka The Flower Girls) en DJ David Tarigan zullen een nacht lang Indonesische rock & roll, die de wereld in de jaren 1960 en 1970 veroverde, weer tot leven brengen. Wees gewaarschuwd: één paar schoenen zal niet volstaan! 

Tot slot nodigde EUROPALIA drie muzikanten uit voor een residentie in Indonesië, om er lokale musici te ontmoeten. De Belg Dijf Sanders ging naar Java voor een muzikale uitwisseling. Hij zal de lokale tradities en instrumenten die hij er ontdekte integreren in zijn volgende album en concerten. Rabih Beaini, de in Duitsland gevestigde Libanese muzikant en producer, werkte in Indonesië samen met Tarawangsawelas, een duo dat gespecialiseerd is in tarawangsa, de heilige en minimalistische muziek uit Bandung. De Duitser Wolf Müller (aka Bufiman) ging tot slot naar de jungle van Borneo, waar hij de lokale instrumenten en ritmes onder de knie probeerde te krijgen. Deze mix van Duitse disco en tribale muziek belooft een echte revelatie te worden!