• Rianto - Medium © Wannes Cré
  • Topeng Losari Cirebon - Panji Sutrawinangun Dance © Hadiprayog
  • Otniel Tasman © Arief Budianto
  • SEGERA ©Felly Daryanto
  • Melati Suryodarmo © Harry Hartantio
  • Cry Jailolo © by Bernie Ng Courtesy of Esplanade
  • Nan Jombang © Fionna Cullen

Podiumkunsten

Description
Informations


Curatoren Afrizal Malna & Arco Renz


Er zijn ongeveer 3 000 traditionele dansstijlen in Indonesië. Voor de hedendaagse  choreografen vormen deze tradities een  onuitputtelijke inspiratiebron. EUROPALIA heeft een ambitieus programma uitgewerkt met tal van voorstellingen, artistieke residenties en internationale reflectieplatforms.


Interview met Arco Renz

Wat was je uitgangspunt,als curator, voor de uitwerking van het podiumkunstenprogramma? 

ARCO RENZ – Het programma is opgesteld als een ontmoetingsplaats waar kunstenaars, publiek en venues de rijkdom en diversiteit van de Indonesische podiumkunsten kunnen ontdekken. Het programma omvat uiteraard traditionele en hedendaagse dans, maar ook flink wat nieuwe creaties, interdisciplinaire uitwisselingsplatforms en zelfs twee carte blancheresidenties in Indonesië voor choreografen Meg Stuart en Gisèle Vienne

Ik wilde in de eerste plaats dat de dialoog tussen de kunstenaars – elk met hun unieke stem en traject – tot nieuwe creaties en samenwerkingen zou leiden. Een creatie die mij na aan het hart ligt, is die van Melati Suryodarmo. Haar soloperformances hebben altijd al een zeer visueel vocabularium gehad, wat haar internationale faam heeft opgeleverd. In haar nieuwe choreografie Tomorrow, as Purposed verkent ze de complexe relatie tussen macht, verlangen en magie, waarbij ze oude rituele dansen van Sulawesi integreert.

Hoe verklaar je de enorme diversiteit in de traditionele Indonesische dans?  

AR – Indonesië is een archipel van ongeveer 17 000 eilanden. Die gefragmenteerde geografie van water en aarde verklaart de grote hoeveelheid culturen, talen, religies, kunst en danstradities, die verbijsterend divers zijn. Tegelijkertijd waren er andere factoren die de eilanden verbonden, zoals handel, migratie, culturele uitwisseling en kolonisering, die als onmisbare brandstof voor veranderingen en  vernieuwingen fungeren. De Indonesische podiumkunsten, en dans in het bijzonder, zijn een perfecte illustratie van dat proces dat ook vandaag nog aan de gang is. 

Bestaan er, ondanks de verschillen, ook gemene delers onder de tradities? 

AR – De meeste traditionele dansen hebben een rituele functie en vormen een belangrijk bindweefsel voor het sociale leven en de gemeenschap. Ze helpen het individu en de gemeenschap om zich aan te passen aan de natuurelementen en aan de talrijke uitingen van transcendente en vergoddelijkte krachten. Choreograaf Eko Supriyanto vertelde me eens dat de klassieke Javaanse dans, met zijn trage en elegante bewegingen, een fysieke methode is om stabiliteit in het individu en de gemeenschap te brengen, in een intrinsiek onstabiele natuurlijke omgeving.  

Hebben de religies een invloed op de traditionele dansen, die soms erg sensueel zijn en met het begrip gender spelen?  

AR – Een heel grote meerderheid van de bevolking is moslim, maar nog vijf andere religies zijn officieel erkend door de staat: het katholicisme, het protestantisme, het hindoeïsme, het boeddhisme en het confucianisme. En dan hebben we het nog niet over de grote hoeveelheid voorouderlijke religies die niet erkend zijn… Ik heb de indruk dat de voorouderlijke religies, het hindoeïsme en de islam de grootste invloed hebben gehad op de Indonesische podiumkunsten, zowel vroeger als nu. Elk geloofssysteem heeft verschillende dansstijlen ontwikkeld met hun eigen conventies over de sensualiteit van het lichaam en de rol van gender. Voor mij zijn de podiumkunsten, in al hun diversiteit, levende tekens van openheid van geest, respect en tolerantie. Ze laten  verschillende geloofsovertuigingen en artistieke expressies niet alleen toe om naast elkaar te bestaan, maar ook om elkaar aan te vullen en elkaar te voeden. 

Die co-existentie van de verschillen is alomtegenwoordig in het programma van EUROPALIA. De Saman-dans van Aceh (Sumatra), uitgevoerd door jonge mannen, werd eeuwen geleden uitgevonden om de islam te propageren. Het virtuoze kloppen op het lichaam gaat gepaard met gezongen gebeden, maar net zo goed met mantra’s en wmagische bezweringen. In tegenstelling hiermee bestudeert de jonge Javaanse choreograaf Otniel Tasman in zijn nieuwe creatie NOSHEHEORIT de genders op Java, geïnspireerd door de lengger, een transgender- vruchtbaarheidsdans uit zijn geboortedorp Banyumas.

Laat de nieuwe generatie choreografenzich beïnvloeden door de eeuwenlange tradities of probeert ze er net mee te breken?

AR – De grote meerderheid van de hedendaagse Indonesische choreografen is opgeleid in de traditionele en klassieke dansstijlen. Ze zijn zich volkomen bewust van het belang om de tradities te integreren en te behouden. Bovendien is een traditionele dans hedendaags op het moment van zijn creatie. In de loop van de tijd wordt hij gecodificeerd en gecanoniseerd. 

Door een respectvolle en toegewijde beoefening blijven de tradities levend; de dansers en choreografen integreren die geërfde taal en actualiseren ze door middel van hun lichaam. Het is fascinerend om te zien hoe de choreografen ernaar verwijzen, elk op hun eigen manier. Voor de jonge choreografen zijn de erkenning van de tradities en het stellen van vragen erover heel belangrijke elementen in hun creatieve werk, net zoals de ontwikkeling van strategieën om ze te integreren in hedendaagse verhalen en methoden. 

De vraag of de hedendaagse Indonesische dans breekt met de traditie of ze net vernieuwt, is een debat zonder einde. Hoe dan ook blijven de choreografen in Indonesië zich naar de traditie richten om de wereld en zijn actuele problemen in vraag te stellen en de banaliteit te overstijgen.